Em bé Bobo

Vài tháng vừa rồi bố hơi bận với em bé. Vào lúc bố viết những dòng này, chắc con chưa biết về em Bobo. Em sinh ngày 10/7/2013, khoảng 2 tháng trước.

Không hiểu sao trong năm 2013 vừa rồi các em bị ốm khá nhiều. Từ bị viêm tai, tới đặt ống thông, đến viêm phổi lung tung cả. Bố mua bảo hiểm cho các em nên cũng đỡ lo về khoản chi phí, phần nhiều được BH chi trả cho dù đôi lúc khá chậm chạp.

Cũng trong tháng 9/2013 này bố sẽ về quê cùng với ông bà nội để di dời mộ các cụ của con (ông bà nội của bố). Từ giờ trở đi, nếu con về quê sẽ thấy mộ các cụ được chuyển sang chỗ khang trang sạch sẽ hơn, có hàng lối cẩn thận và đường đi lát bê tông. Trong tuần này, các ông bà và các bác ở quê đang xây mộ chuẩn bị cho việc dọn về tuần tới. Ông nội con dù hơi mệt song rất hồi hộp mong đến ngày di dời. Một phần là ông đã lên kế hoạch từ lâu, song không thể thực hiện được vì không có lô đất phù hợp. Cho đến lúc có được đất thì ông bắt đầu hơi yếu, không có thể tự mình giám sát việc xây dựng nữa.

Em Bobo mới sinh rất ngoan, đôi lúc chỉ khóc 1 tý tẹo. Nhưng lúc chưa được 1 tháng tuổi em cũng bị ốm , phải đi viện. Ông bà nội trông em Khoai ở nhà khá vất vả, vì em Khoai ngủ ban đêm không đẫy giấc, hay thức dậy. Bố đang cho em uống calci, có vẻ có triển vọng tốt, em đã ngủ ngoan hơn.

Tạm thế đã nhé. Bố mong được gặp con rất nhiều.

Nhím về chơi ngày 8/Jun/2013

Lâu rồi con mới được về chơi với bố và ông bà nội. Lần này có nhiều thời gian để chuyện trò hơn các lần trước, ông bà và cô Thảo đều rất vui.

Bố thấy con vẫn nhớ đến những lần con được về chơi với ông bà nội trước kia. Có lần con đi lên trại của ông bà ở Hòa Bình, chơi cầu trượt thích mê đi. Cũng có lần bố đưa con đi cùng với nhà cô Hạnh và cô Ngọc, tham quan Bảo tàng Dân tộc cả ngày. Con thích chụp ảnh với mấy cái nhà mồ và những cái tượng kỳ quái đẽo bằng gỗ cây.

Sau này lớn lên, và hy vọng là lúc con vào cấp 3, con có thể xin phép mẹ để tự đến chơi với bố và ông bà. Mọi người ở Kim Liên luôn muốn con về chơi vào dịp cuối tuần, khi con rảnh rỗi.

Con sắp vào lớp 1. Bố nghĩ là con sẽ học tốt. Tuy nhiên với thời gian 3 tháng còn lại, con phải tập đọc cho tốt và tập viết thêm. Hầu hết các bạn con đều đã học đọc và viết trước khi vào lớp 1.

Đi học có nghĩa là con phải khép mình vào kỷ luật của lớp, nhưng con cũng sẽ có thêm nhiều bạn mới. Bố rất muốn nghe con kể về một ngày ở lớp – bao giờ vào học thì kể cho bố nhé.

Học đại học

Như bố từng nói, học đại học sẽ cho con nhiều cơ hội lựa chọn hơn trong cuộc sống. Song điều quan trọng là cách thức con học trong 5 năm đó như thế nào, chứ không hẳn ở chỗ con học cái gì.

Học vấn đại học thực ra rất khó xác định, vì nhiều kẻ không học hành gì mấy cũng có bằng cấp, thậm chí có nhiều nữa là khác. Như bố thấy, cái cần thiết sau này sẽ là phương pháp tự học.

Trong 5 năm bình thường con sẽ bị nhồi nhét nhiều thứ, những môn học bổ ích và những môn vô bổ (cũng như bình thường, số môn vô bổ luôn luôn nhiều hơn số môn có ích). Con nên cố gắng học đủ các môn, nếu không con sẽ không thể có bằng. Kể cả những môn đại vô bổ như Triết học Mác Lê-nin, hay Tư tưởng của một cái xác ướp nào đó, rồi mình cũng phải cày đến mức đủ để trả thi.

Với những môn có ích, con hãy tập thói quen tìm kiếm thông tin, tra cứu đối chiếu để làm rõ hơn vấn đề. Không phải cái gì cứ nhiều match nhiều hit trên Google thì là đúng, cũng như không phải cái gì Wikipedia nói đều là đúng. Con sẽ phải học cách tìm ra sự thật giữa một núi thông tin hỗn loạn mà không có ai chịu trách nhiệm. Đó là điều khó khăn ngày nay, so với thời của bố trước kia.

Từ đó con sẽ nắm được phương pháp tự học. Đây là điểm mấu chốt cho cả quá trình. Sinh viên không phải là học sinh, và giảng viên không phải để nhồi nhét kiến thức. Giảng viên có nhiệm vụ truyền cảm hứng, khơi dậy thích thú và đam mê với môn học, đưa ra các dấu mốc để sinh viên tự vượt qua. Khi con có thể tự học, con sẽ thấy lượng kiến thức và hiệu quả học tập cải thiện hơn hẳn.

Nói vậy không có nghĩa là tự học không có nhược điểm. Một trong những điều khó với người tự học, là không có môi trường học tập: bạn bè, người hướng dẫn. Trong khi các bạn con dự vũ hội, đi du lịch, hoặc hò hẹn với bạn trai, mà con phải tự giam mình vào với máy tính và một chồng sách, là một hy sinh không nhỏ. Con sẽ phải tìm lấy điểm cân bằng cho mình, vì bố không muốn con trở thành một cô mọt sách chút nào.

Hồi đầu những năm 199x, bố học đại học ở Odessa thuộc Ukraine. Họ buộc bố làm các bài tập lớn liên tục từ năm thứ 2 đến hết kỳ 1 năm thứ 5. Mỗi kỳ bố phải nhận một đề tài, phải đi thu thập tài liệu, lập chương trình tính toán và mô phỏng, viết thuyết trình kết quả. Về sau bố nhận thấy khả năng tự học của bố cao hơn so với các bạn học ĐH ở nhà, phần lớn là vì trường ĐH ở VN không có dạng bài tập như thế.

Đại học không phải là cái gì cao siêu. Bố cho rằng nó là yêu cầu tối thiểu để bước vào cuộc sống. Tùy cách thức học tập mà thời gian 5 năm ấy mang lại nhiều hay ít lợi ích, chứ không bao giờ là hoàn toàn vô ích cả.

Về quê

Tháng 4/2013, bố đưa ông nội về quê đi tảo mộ. Cùng đi còn có các cô chú và họ hàng, cả đoàn chừng hơn 20 người.

Đến lúc con trưởng thành, bố hy vọng có thể đưa con về quê nội chơi một vài chuyến. Với bố thì bố đã về quê nhiều lần, mỗi năm có thể đến 3-4 lần hoặc hơn nữa. Dù ít nhất thì mỗi năm bố cũng về quê một lần vào dịp trước Tết, để thắp hương mộ các cụ. Sau này con lớn lên, cũng nên lập kế hoạch thường niên như vậy, có thể là dịp Tết hoặc dịp tiết Thanh minh.

Bố không duy tâm, nhưng mỗi dịp về quê như thế cho bố cảm thấy một mối liên lạc với người thân của mình, giờ đã yên nghỉ. Mình tự muốn cải thiện bản thân, để sau này con cháu mình có thể chỉ vào tấm bia mà nói, đây là ông / bà của con. Hồi ông bà còn sống con thích đến chơi lắm!

Tiền bạc trong cuộc sống

Tháng 11/1995, bố trở về nước sau 5 năm học ở Odessa, Ukraine. Cá nhân bố lúc đó cảm thấy thua kém bạn bè cùng lứa. Họ hầu hết đã đi làm, có một công việc phần nào phù hợp với ngành nghề được đào tạo ở trường, có người còn chuẩn bị lấy vợ.

Đến tháng 3/1996 thì bố có được công việc đầu tiên. Mức lương rất thấp, công ty thì xa. Nhưng rồi dần dần bố làm quen với công việc, chuyển qua chỗ làm khác gần nhà hơn. Kể từ đó cho đến giờ (năm 2013), bố vẫn tự đảm bảo về mặt tài chính, cho dù có lúc ngồi nhà gần nửa năm không có việc làm.

Sau này con cũng học xong và đi làm, có thể học đại học hoặc không. Bố muốn con theo học đại học, vì đó là nền tảng học vấn để sau này con có nhiều lựa chọn – có thể học thêm lên cao học hoặc dừng lại làm cử nhân / kỹ sư. Nên nhớ, mỗi quyết định của con đều ảnh hưởng đến con là chính. Vì thế, hãy suy nghĩ thấu đáo trước khi hành động.

Con có thể lựa chọn đi làm công ăn lương, hay mở công ty và làm kinh doanh riêng. Điều quan trọng là con phải có được tự chủ về tài chính, có nghĩa là phải có dự trữ tài chính và quỹ đó hàng năm phải tăng lên. Việc tự chủ tài chính sẽ cho phép con bớt lệ thuộc vào các tác nhân bên ngoài, duy trì tư duy độc lập, duy trì tiếng nói cá nhân. Đến khi con có gia đình chồng con, tự chủ tài chính lại càng quan trọng hơn. Đừng trông chờ vào người chồng kiếm tiền nuôi vợ - như thế quá rủi ro.

Nguyên tắc là không chú trọng vào việc kiếm tiền, nhưng ít nhất cũng phải có đủ sống. Nếu không kiếm đủ sống, con sẽ phải đánh đổi bằng rất nhiều thứ: có thể là tư cách cá nhân, có thể là thời gian rảnh rỗi, có thể là tư duy sáng tạo, thậm chí có thể là sức khỏe của chính mình.

Đừng bao giờ để rơi vào tình thế như vậy!

Trải nghiệm cuộc sống ngoài thành phố

Vào lúc 18 tuổi, con sẽ học xong phổ thông và vào đại học. Dù còn xa mới tới thời điểm đó, bố vẫn nghĩ là con có đủ học lực để thi vào bất kỳ trường ĐH nào mà con muốn trong phạm vi VN. Tùy vào thực tế lúc đó, con có thể đi du học hoặc không. Nhưng ngay cả khi học ĐH trong nước, con cũng sẽ bắt đầu một cuộc sống mới với nhiều độc lập hơn.

Con sẽ gặp các bạn bè từ nhiều vùng của đất nước, không chỉ gói gọn trong phạm vi Hà nội hay các thành phố lớn. Con sẽ thấy lối sống của họ đa dạng hơn những gì con gặp từ trước đến giờ. Ngoài thời gian học, họ còn phải tự lo lấy nhiều việc – những việc mà hầu như con vẫn giao phó cho mẹ và ông bà, hoặc người giúp việc. Ví dụ như tối nay ăn gì, nhà còn gạo không, còn xà phòng giặt không, có khoản tiền dự phòng nào để đi dự sinh nhật bạn bè tối nay không etc.

Nếu con muốn trưởng thành hơn, thì hãy quan sát bạn bè xung quanh con, và tập làm những gì họ làm. Nguyên tắc chung là, những gì hơn một nửa số người quen của mình làm được, thì mình cũng phải làm được. Nếu hơn một nửa số bạn của con có thể tự đi xe bus về quê, thì con cũng có thể tự đi xe bus đến ví dụ Sầm Sơn hay Hạ Long (tất nhiên nên chọn chuyến đi ban ngày và mang theo điện thoai mobile). Nếu có thể, hãy xin phép đi cùng một bạn về quê bạn ấy chơi và ngủ đêm lại, để tận mắt nhìn thấy cuộc sống nông thôn như thế nào. Giúp bạn nấu ăn, hái rau, rửa bát hay làm những việc vặt khác. Đi chợ với bạn, tham dự lễ hội ở nông thôn (ví dụ đám cưới), cùng với bạn đi thăm ruộng, hoặc trèo cây hái quả, hoặc cho gà lợn ăn.

Bố biết đây là việc khó, trong hoàn cảnh thực tế của con. Nhưng lợi ích của việc tìm hiểu cuộc sống quanh ta không chỉ theo ta có vài ngày, nó sẽ còn lại trong suốt quãng đời tiếp theo của con. Có nhiều việc ta không thể biết trước, vì thế điều quan trọng là có được sự chuẩn bị sẵn sàng tốt nhất có thể.

Thêm nữa, đi như thế cũng khá vui mà, có phải không ?

Lời nói đầu của blog

Bố tạo cho Nhím blog này vào tháng 3/2013, lúc con hơn năm tuổi một chút.

Do những sự kiện trong cuộc sống, bố con mình không có nhiều thời gian ở bên nhau, lại càng không có thời gian để trò chuyện tâm sự . Vì thế, bố dự định sẽ viết những gì bố muốn nói với con ra đây, nghĩ đến đâu viết đến đó.

Những đoạn viết này không phải để con đọc ngay bây giờ, bố định chừng nào con đủ 18 tuổi mới gửi link cho con. Sẽ còn khoảng 12 năm trước mắt để bố viết, cũng là một thời gian khá dài.

Bố cố gắng giữ cho blog được tinh tươm, nhưng không thể tránh khỏi những thông tin trùng lặp, hoặc nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Đôi lúc bố vô tình làm thế, nhưng cũng có thể do tính chất quan trọng mà bố buộc phải nói lại .

Blog này không phải để viết riêng cho con, thật ra mọi người đều có thể thấy nó, tuy việc comment bị hạn chế khá nhiều. Việc con có đưa link cho mẹ con và những người khác đọc hay không, sẽ do con quyết định .

Hãy đọc nó từ từ thôi, và đôi lúc con sẽ phải đọc đi đọc lại . Vì những gì bố viết ra đây, con sẽ hiểu khác khi con 20 tuổi, và sẽ hiểu theo cách khác khi con 40 tuổi - bằng tuổi bố bây giờ. Khi bố viết, có nghĩa là bố tin tưởng vào điều đó, cho dù không hẳn lúc nào bố cũng đúng.

Ngoài  blog này, bố còn có blog cho các em và có thể cả blog mà bố làm cho ông nội con nữa. Chúng cũng chứa những thông tin bổ ích - nếu con có thể dành thời gian để đọc thì bố sẽ gửi link cho.